Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd in nazi-Duitsland een nieuwe serie stoomlocomotieven ontworpen om te worden ingezet voor de Wehrmacht. Het ontwerp van de stoomlocomotieven van de serie Baureihe 50 werd sterk versimpeld voor de nieuwe serie Baureihe 52. Het oorlogsmaterieel werd ontworpen om goedkoop en snel gebouwd te worden, maar ook robuust en makkelijk in onderhoud te zijn. De locomotieven werden gebouwd met een verwachte levensduur van slechts vijf tot tien jaar. In 1942 werden de eerste locomotieven van de serie gebouwd. De locomotieven hadden een maximumsnelheid van 80 km/u. Deze snelheid konden ze zowel voor- als achteruit rijden. Door hun kleine wielen hadden de locomotieven een vermogen van 1.600 pk. Hierdoor waren de stoomlocomotieven vooral geschikt voor het rijden van goederentreinen. Voor het Duitse leger aan het oostfront werden de Baureihe 52-locomotieven aangepast om in extreem koude temperaturen dienst te kunnen doen. Voor de productie van deze 'Kriegsloks' werden alle locomotievenfabrikanten in Duitsland samengevoegd tot de Gemeinschaft Großdeutscher Lokomotivhersteller (vertaald: Groot-Duitse Locomotieffabrikanten). De locomotieven van de serie werden ook in de door Duitsland bezette gebieden gebouwd. Voor de bouw van onderdelen voor de locomotieven werden dwangarbeiders in de concentratiekampen gebruikt. De 52 3879 van de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij is teruggebracht in de staat waarin de locomotief tijdens de oorlog dienst heeft gedaan. Begin juli 1943 leverden de fabrieken van de GGL gezamenlijk maar liefst 51 locomotieven van de serie Baureihe 52. Om dit hoogtepunt te vieren en propaganda te maken voor de oorlogsindustrie, werden alle 51 locomotieven op 7 juli 1943 op het emplacement van Seddin tentoongesteld. Er werd toen het commando gegeven, waarna alle 51 stoomlocomotieven symbolisch naar het front vertrokken.

De stoomlocomotieven waren erg succesvol en waren geschikt voor veelzijdige werkzaamheden. Na de oorlog werden ook nog honderden Baureihe 52-locomotieven gebouwd. Uiteindelijk zijn er meer dan zevenduizend locomotieven van de serie gebouwd, waarvan ongeveer 6.100 tijdens de oorlog. Na de Tweede Wereldoorlog waren de duizenden locomotieven verspreid over heel Europa. Al tijdens de oorlog leverde Duitsland de stoomlocomotieven aan Bulgarije, Kroatië en Turkije. Het grootste deel van de locomotieven stond na de oorlog in Oostenrijk, Oost-Duitsland, Polen, West-Duitsland en de Sovjet-Unie. Andere locomotieven van de serie bleven achter in België, Frankrijk, Joegoslavië, Noorwegen en Tsjechoslowakije. In deze landen werden de locomotieven in dienst genomen. Luxemburg en Hongarije besloten later tweedehands Baureihe 52-locomotieven aan te schaffen. In Nederland hebben geen locomotieven van de serie Baureihe 52 dienstgedaan. Wel hebben kort na de oorlog zes locomotieven van de serie Baureihe 50 bij de Nederlandsche Spoorwegen gereden. Deze locomotieven kregen de nummers 4901 t/m 4906.

Na de oorlog bleven de Baureihe 52-locomotieven erg geliefd bij de spoorwegmaatschappijen. Hoewel de locomotieven maar een verwachte levensduur van slechts vijf tot tien jaar hadden, bleken ze veel langer dienst te kunnen doen. In de eerste helft van de jaren '60 kregen tweehonderd Baureihe 52-locomotieven van de Oost-Duitse DR een uitvoerige revisie. Deze revisie was nodig omdat de stoomlocomotieven niet gemist konden worden. Tijdens deze revisie kregen de locomotieven naast een groot onderhoud ook diverse aanpassingen. Veel onderdelen die de locomotieven tijdens de oorlog niet hadden gekregen, werden nu alsnog op de locomotieven geplaatst. Deze 'Reko'-locomotieven werden onderverdeeld in de serie Baureihe 52.80. De locomotieven kregen de nummers 52 8001 t/m 52 8200. De Baureihe 52.80-locomotieven bevielen zo goed dat ze tot aan de hereniging van Duitsland in 1990 in het oosten dienst hebben gedaan. De 52 8082 van de Museumspoorlijn STAR is teruggebracht in de verweerde toestand waarin de Baureihe 52.80-locomotieven op het laatst in de DDR reden. In Bosnië doen momenteel nog zelfs vijf Baureihe 52-locomotieven dienst. De 33-501 t/m 33-505 rijden met kolentreinen bij een elektriciteitscentrale in de buurt van Tuzla.

In 1943 is de 52 3193 door Arnold Jung Lokomotivfabrik gebouwd. Na de oorlog kwam de 52 3193 in Oost-Duitsland terecht. In de eerste helft van de jaren '60 kregen tweehonderd Baureihe 52-locomotieven van de Oost-Duitse DR een uitvoerige revisie. De 52 3193 kreeg het nummer 52 8060. Het type Baureihe 52 heeft tot het einde van het stoomtijdperk van de Oost-Duitse DR, eind jaren '90, nog dienstgedaan. In 1990 werd de loc verbouwd tot een 'Heizloc'. De ketel van de stoomlocomotief werd gebruikt om gebouwen of rijtuigen in de wintermaanden te verwarmen.

Om naast de TE-5933 nog een rijvaardige stoomloc te hebben, besloot de Museumspoorlijn STAR eind 2005 de 50 3645 en de 52 8060 van de opgeheven Eisenbahnfreunde Walburg te kopen. In 2006 zijn beide locomotieven naar Stadskanaal gebracht. In 2007 is in Stadskanaal gestart met het opknappen van de 52 8060. Een jaar later zou de locomotief, met de tender van de 52 8082, in dienst worden gesteld. In 2010 zou de locomotief in dienst komen; door de op donderdagavond 27 augustus 2009 aangestoken brand in de loods van Museumspoorlijn STAR is dat echter niet doorgegaan. De loc was erg beschadigd. In de zomer van 2010 is men weer begonnen met het opknappen van de stoomlocomotief. In mei 2015 is de 52 8060 in dienst gesteld. In de winter van 2020-2021 heeft de 52 8060 een onderstelrevisie gekregen bij Shunter in Rotterdam.

In Nederland zijn er negen locomotieven van de serie Baureihe 52 bewaard gebleven. De 52 3879, 52 8010, 52 8053, 52 8091 en de 52 8139 zijn in het bezit van de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij. De Museumspoorlijn STAR beschikt over de TE-5933, 52 8060 en de 52 8082. De 52 532 is actief bij de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij.